The restrictions on a testator’s freedom of testation
October 1, 2018
Wanneer moet ’n kontrak in die teenwoordigheid van getuies onderteken word en is dit ’n formaliteitsvereiste vir ’n geldige en bindende ooreenkoms?
October 1, 2018

Die beperkings op ’n testateur se testeervryheid

In Suid-Afrika word die verdeling van ’n persoon se boedel wanneer hy te sterwe kom, bepaal volgens die reëls van die wet op erfopvolging. Onderworpe aan  sekere  beperkinge, word die Suid-Afrikaanse wet op erfopvolging ondersteun deur die beginsel van vryheid van erflating, waarkragtens ’n persoon ’n aansienlike mate van vryheid en diskresie gegun word om te besluit hoe sy boedel na sy afsterwe verdeel word. 

Dit is belangrik om onderskeid te tref tussen ’n persoon wat gesterf het met ’n geldige testament (testaat) en ’n persoon wat gesterf het sonder ’n testament of met ’n ongeldige testament (intestaat) 

Jou testament is die laaste dokument wat jy kan nalaat wat jou wense uitdruk aangaande wat met jou bates moet gebeur na jou dood. Die geskrewe dokument (die testament) moet voldoen aan die formaliteite wat uiteengesit word in die Wet op Testamente, 7 van 1953 sodat dit deur die Meester van die Hoë Hof aanvaar en goedgekeur kan word. As jou testament nie voldoen aan die formaliteite wat in die Wet op Testamente uiteengesit word nie, sal dit deur die Meester van die Hoë Hof afgekeur word en sal jou boedel vererf volgens die Wet op Intestate Erfopvolging, 81 van 1997.  

Die gedagte van testeervryheid is een van die kernwaardes van Suid-Afrikaanse wetgewing en geniet wye beskerming. Dit behels dat ’n testateur  se wens so ver as wat dit wetlik moontik is, uitgevoer moet word en dat geen Hoë Hof in Suid-Afrika sonder geldige rede sal inmeng nie. 

Soos egter genoem is ’n testateur se testeervryheid in bepaalde gevalle beperk deur die Gemene Reg en Statutêre Wetgewing,   

Gemene Reg 

Die howe sal nie voorwaardes in ’n testament afdwing wat as contra bonos mores beskou word of strydig is met openbare belang nie (algemeen onwettige, onuitvoerbaar vaagof onmoontlike bepalings).  

Openbare belang en dit wat die gemeenskap as immoreel beskou, verander wel oor tyd en dit is derhalwe moontlik dat wat ons 50 jaar gelede as contra bonos mores beskou het, nou as aanvaarbaar beskou word. In Suid-Afrika is openbare belang diepgewortel in die Grondwet en in die fundamentele waardes wat dit beskerm. 

Statutêre Beperkings 

  1. Kragtens die Wet op die Opheffing of Wysiging van Beperkinge op Onroerende Goed, 94  van 1965, kan ’n testateur nie die vervreemding van grond deur middel van ’n langtermyn fideicommissa of ander langtermyn-bepalings in sy testament, verhoed nie. 
  2. Die Wet op Onderhoud van Langslewende Gades, 27 van 1990 bepaal dat ’n langslewende huweliksmaat in sekere omstandighede ’n eis kan instel vir redelike onderhoudsbehoeftes uit die boedel van ’n gestorwe huweliksmaat. 
  3. Die Wet op die Beheer oor Trustgoed, 57 van 1988 magtig die Hoë Hof om die bepalings van ’n testamentêre trust te wysig of selfs om ’n testamentêre trust te beëindig. 
  4. Kragtens die Wet op Pensioenfondse, 24 van 1956 word sekere voordele wat aan ’n pensioenfonds betaalbaar is, uitgesluit uit die boedel van ’n gestorwe lid van die fonds. In terme van artikel  37C van die Wet moet die trustees van die fonds die vereistes vir die betaling van ’n doodsvoordeel nakom, en kan hulle nie eenvoudig die benoeming van begunstigdes, soos gemaak deur die oorlede lid, volg nie. 

Dit is derhalwe uiters belangrik om te verseker dat jou testament op datum is en dat dit geldig is volgens ons gemene reg en statutêre bepalings. 

Vir meer inligting oor hierdie onderwerp, of indien u u testament opgestel wil hê of hersien, is u welkom om u verhoudingsdirekteur of Inge Heath by inge@asl.co.za te kontak.